Coronavirus en opvang bij Doomijn. Meer informatie >

Advies bij opvoeddilemma's

Iedere dinsdag adviseert één van de pedagogisch experts van Doomijn Kinderopvang over een opvoeddilemma. Hier lees je het antwoord op het meest recente dilemma en vind je de dilemma's van andere ouders. Bij welk opvoeddilemma kun jij wat advies gebruiken? Gebruik het formulier onder aan deze pagina om jouw dilemma in te sturen en wie weet zie je jouw dilemma binnenkort via deze blog en op social media verschijnen!

Opvoeddilemma #7

Opvoeddilemma #7: Praten over overlijden

We plaatsten op social media een quote van twee jongens over hun gesprekje over overlijden en doodgaan. Een aantal ouders benoemde in de reacties een eigen verlies en de manier waarop zij hun kinderen hierbij betrokken. Ook in deze situatie zijn dilemma’s heel normaal. Je kunt jezelf bijvoorbeeld afvragen: wat vertel ik mijn kind en hoe vertel ik dat iemand is overleden? En: mag mijn kind mijn emoties zien?

Pedagogisch beleidsmedewerker Désirée Dobma:
"Weet in de eerste plaats dat al je gevoelens en emoties er mogen zijn. Ook je verdriet en machteloosheid. Het is voor kinderen niet erg als ze zien dat volwassenen emoties ervaren en uiten. Door te zien dat je verdrietig bent, ervaren kinderen dat dit ook bij het leven hoort en dat je je emoties niet in hoeft te houden. Leg in simpele woorden uit waarom je huilt en verdrietig bent: “Ik ben verdrietig en moet huilen omdat opa dood is.” Vertel erbij dat dit verdriet minder wordt.

Mochten de emoties je echt overmannen en je hebt het gevoel dat je even geen controle hebt, stap dan uit de situatie met de kinderen. Dit kan hen namelijk aan het wankelen maken. Kinderen hebben volwassenen om hen heen nodig die stabiliteit bieden. Daar halen ze hun gevoel van veiligheid uit. Uit je emoties vooral wel! Alleen zó kun je verder in jouw proces. Zorg goed voor jezelf en zoek steun.

Ervaringen in spel
Vanaf peuterleeftijd leren kinderen het begrip dood kennen. Ze voelen wat verlies is en lijden daar ook onder, bijvoorbeeld een verdrietige moeder of vader die anders met hen omgaat. Het maakt vaak dat ze bang worden om van hun ouders gescheiden te worden. Ze kunnen wel degelijk rouwen. Rouw is zwaar en een kind kan daar niet elk moment van de dag mee bezig zijn. Daarom gaan kinderen ogenschijnlijk over tot de orde van de dag en gaan spelen. Het is voor jonge kinderen gewoon om hun ervaringen in spel te verwerken. Jonge kinderen kunnen in hun proces verschillende emoties ervaren. Naast verdrietig zijn, kunnen ze ook verschrikkelijk boos of bang worden. Deze gevoelens en vragen kunnen ook na langere tijd (soms jaren) naar buiten komen.

Onomkeerbaar
Geef jonge kinderen feitelijke informatie, kort en in kindertaal: “Opa’s hart was gestopt en hij kon niet meer ademen. De dokter heeft geprobeerd hem beter te maken maar opa is doodgegaan.” Langzaamaan krijgen kinderen belangstelling voor de lichamelijke kanten van de dood. Bij kinderen van zes t/m negen jaar begint het besef te komen dat dood zijn onomkeerbaar is. Dat is erg verwarrend voor kinderen en maakt hen soms angstig. Eerst begrijpen ze dan nog niet dat de dood iedereen overkomt. Vanaf ongeveer zeven of acht jaar stappen kinderen over van het magische denken naar het concrete denkniveau. Ze hebben de neiging alles letterlijk te nemen en dat kan leiden tot verwarring. Kinderen krijgen op deze leeftijd belangstellig voor de uiterlijke dingen die bij overlijden horen en interesseren zich ook voor wat na de dood gebeurt. Als er open communicatie over is, vragen ze alles. Ze zijn kwetsbaar omdat ze de mogelijkheid hebben om te begrijpen, maar nog niet altijd goed in staat zijn hiermee om te gaan.

Vanaf een jaar of twaalf zijn vaardigheden zijn zo ver ontwikkeld dat kinderen de dood zien als onvermijdelijke einde van hun leven. De persoonlijk-emotionele afstand is echter nog groot (het kan iedereen gebeuren, behalve mensen in hun omgeving). Kortom: het is voor alle kinderen belangrijk ze aandacht te geven en met hen te praten zodat zij hun gevoelens kunnen uiten. Wees je erop bedacht dat dit soms jaren later (terug) komt. Beantwoord al hun vragen eerlijk en vertel over de feiten. Je hoeft niet méér te vertellen dan waar ze om vragen. Beantwoord de vragen waarmee het kind komt elke keer op dezelfde wijze. Als je dat niet doet, kan het zijn dat het kind zelf antwoorden gaat bedenken en met angst blijft zitten. Leg steeds uit wat er gaat gebeuren en dat mensen verdrietig zijn.

Tot slot: kijk vooral goed naar wat jouw eigen kind nodig heeft. Het allerbelangrijkste is dat het weet dat het altijd bij je terecht kan. Sterkte!"

Bekijk hier de dilemma's van andere ouders

Dit adviseerden onze pedagogisch experts over de dilemma's van andere ouders:

Opvoeddilemma #1: wennen aan de kinderopvang

Opvoeddilemma #2: Angst bij kinderen

Opvoeddilemma #3: Regels rondom tijd bij kinderen

Opvoeddilemma #4: klimmen uit het ledikantje

Opvoeddilemma #5: Gillen

Opvoeddilemma #6: Grenzen stellen

Stuur jouw opvoeddilemma in:

      *verplichte velden